Sözleşme Hazırlama Esasları
Hukuk sistemimizde "Sözleşme Özgürlüğü" (Freedom of Contract) ilkesi esastır. Yani taraflar, kanunun emredici hükümlerine aykırı olmamak kaydıyla, aralarındaki ilişkiyi düzenleyen kuralları diledikleri gibi belirleyebilirler. Bir sözleşme imzalandığında, o metin artık taraflar için "Özel Kanun" niteliği taşır. ⚖️
Ancak, internetten kopyalanan veya matbu formlar üzerinden hazırlanan sözleşmeler, tarafların gerçek iradesini yansıtmadığı gibi uyuşmazlık anında "Geçersizlik" (Butlan) riskiyle karşı karşıyadır. Profesyonel bir sözleşme, uyuşmazlığı "çözen" değil, uyuşmazlığın "çıkmasını önleyen" metindir. Bu makalede sözleşme hazırlarken dikkat edilmesi gereken teknik esasları 1000+ kelimeyle tahlil edeceğiz.
1. Sözleşmenin Kurulması (TBK m. 1-10)
- Öneri ve Kabul: Sözleşme, tarafların karşılıklı ve birbirine uygun irade beyanlarıyla kurulur. - Ehliyet: Tarafların sözleşme yapmaya Hukuken yetkili olması (Reşitlik, Ayırt etme gücü) gerekir. - Konunun Belirlenmesi: Sözleşmenin konusu "imkansız" (Örn: Ay'dan arsa satışı) veya "Hukuka aykırı" (Örn: Uyuşturucu ticareti) olmamalıdır.
2. Şekil Şartları: Söz uçar, Yazı ve Noter kalır (m. 12-18)
Kanun gereği bazı sözleşmeler belirli bir "şekil"de yapılmazsa geçersiz sayılır: - Adi Yazılı Şekil: Alacağın devri, kefalet sözleşmesi (Elle yazılmalıdır). - Resmi Şekil (Noter/Tapu): Taşınmaz satışı, bağışlama vaadi, ölünceye kadar bakma sözleşmesi. - Hukuki Sonuç: Noterde yapılması zorunlu bir sözleşmenin "elle" yapılması, o metni bir "kağıt parçası" haline getirir.
3. Sözleşmenin Temel Maddeleri (Olmazsa Olmazlar)
Profesyonel bir metinde şu 5 madde kusursuz olmalıdır: - Edimlerin Tanımı: Kim, neyi, ne zaman yapacak? (Miktar, kalite, yer). - Bedel ve Ödeme Koşulları: Hangi para birimiyle, hangi vadesinde ve hangi banka hesabına ödenecek? - Cezai Şart (m. 179-182): Karşı taraf edimini yerine getirmezse ödenecek "Tazminatın Peşin Değerlemesi". - Fesih Şartları: Hangi durumda tek taraflı olarak masadan kalkılabilir? - Uyuşmazlık Çözümü: İhtilaf anında hangi şehirdeki mahkeme yetkilidir?
4. Genel İşlem Şartları (GİŞ) Tehlikesi (m. 20-25)
Özellikle banka, sigorta ve abonelik sözleşmelerinde; bir tarafın tek taraflı hazırladığı ve "değiştirilemez" maddeler içeren sözleşmelerdir. Kanun, bu maddelerden "zayıf tarafı (tüketiciyi) korumak" amacıyla "Denetim" mekanizması getirmiştir. Adil olmayan maddeler "Yazılmamış" sayılabilir.
5. Mücbir Sebep (Force Majeure) Maddesi
Savaş, deprem, salgın hastalık (Pandemi) gibi tarafların kontrolü dışındaki olaylarda tarafların sorumluluğunun ne olacağı netleşmelidir. "Beklenmedik Durum" maddesi olmayan bir sözleşme, kriz anında sizi iflasa götürebilir.
6. Gizlilik ve Kişisel Veriler (KVKK)
Sözleşme süresince paylaşılan ticari sırların korunması ve KVKK (6698 s.k) uyumu artık her sözleşmenin "Ayrılmaz Parçası"dır. Gizlilik ihlali için yüksek cezai şartlar eklenmelidir.
Uzman Görüşü ve Stratejik Taslak
İyi bir sözleşme "kısa" olan değil, "her senaryoyu öngören"dir. Sözleşme imzalanırken "en kötü gün" hayal edilerek yazılmalıdır. "Mahkeme yetkisi" maddesinin yanına mutlaka "Tahkim" veya "Arabuluculuk" maddesinin eklenmesi, ticari uyuşmazlığın 2 hafta içinde çözülmesini sağlayabilir. Ayrıca, yabancı dilde hazırlanan sözleşmelerde "Türkçe metnin üstünlüğü" kuralı netleşmelidir.
Şişman Hukuk Bürosu olarak, ticaretinizin en büyük kalkanı olan sözleşmelerinizi; sektörel risk analizleri, TBK'nın güncel yorumları ve %100 Hukuki koruma güvencesi ile hazırlıyoruz. Bizim hazırladığımız sözleşme, davanın mahkemeye gitmeden kazanılmasıdır.