AYRI YATAKTA YATMAK VE BOŞANMA

Aile hukuku, toplumsal yapının en temel yapı taşı olan evlilik birliğini korumayı ve bu birliğin huzurlu bir şekilde sürdürülmesini yasal teminat altına almayı amaçlar. Ancak her evlilik birliği ömür boyu aynı huzurla devam etmeyebilir. Türk Medeni Kanunu (TMK) eşlerin birbirine karşı sadakat gösterme, birlikte yaşama, yardımcı olma ve evlilik birliğinin giderlerine güçleri oranında katılma gibi hayati yükümlülükler (TMK m. 185, 186) yüklemiştir. Eşlerden birinin bu yasal yükümlülükleri sürekli olarak ihlal etmesi, diğer eş açısından evliliği çekilmez bir yük haline getirebilir. Eşlerin yataklarını ayırarak on yıllarca fiziksel ve duygusal olarak tamamen kopuk yaşaması, erkeğin başka kadınlarla gayrimeşru ilişkileri olduğu yönünde dedikodulara yol açacak şekilde sorumsuz davranması ve eşinin en temel ihtiyaçlarını dahi karşılamayarak ona harçlık vermemesi (ekonomik şiddet uygulaması), evlilik birliğinin içini tamamen boşaltan ağır kusurlu davranışlardır. TMK'nın 166/1. maddesinde düzenlenen "Evlilik birliğinin temelinden sarsılması" (breakdown of marriage / genel boşanma sebebi), evlilik birliğinin fikren ve ruhen bittiği durumları kapsar. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin aile hukuku uygulamalarında çığır açan bu tarihi emsal kararı; tarafların tam 25 yıldır ayrı yataklarda yatmalarını, erkeğin sadakatsizlik dedikodularına sebebiyet vermesini ve eşine harçlık vermeyerek ekonomik şiddet uygulamasını ortak hayatı temelinden sarsacak derecede ağır bir geçimsizlik olarak kabul etmiş; bu koşullar altında eşleri kanunen birlikte yaşamaya zorlamanın mümkün olmadığını belirterek yerel mahkemenin boşanma davasını reddeden kararını hukuka aykırı bularak kesin olarak bozmuştur.

Uygulamada bazı yerel aile mahkemeleri, eşler arasında fiziksel şiddet veya ispatlanmış bir zina (sadakatsizlik) eylemi bulunmadığı gerekçesiyle, tarafların uzun yıllara yayılan sessiz ve yıkıcı geçimsizliklerini görmezden gelerek "evliliğin devamı mümkündür" mantığıyla boşanma davalarını reddetmektedir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin bu kararı, evliliğin sadece kağıt üzerinde kalan bir imzadan ibaret olmadığını, evlilik birliğinin fiziksel ve duygusal bir paylaşım gerektirdiğini anıtsal bir netlikle ortaya koymuştur. Tam 25 yıl boyunca aynı evde ama tamamen ayrı yataklarda yatmak, evlilik birliğinin cinsel ve duygusal boyutunun tamamen bittiğinin, eşlerin birbirine yabancılaştığının en somut kanıtıdır. Bunun yanı sıra, eşin dış dünyada sadakatsizlik şüpheleri uyandıracak dedikodulara yol açması ve eşine hiç para vermeyerek onu temel yaşam ihtiyaçlarından mahrum bırakması (ekonomik şiddet), evlilik birliğine tamamen aykırı, kusurlu birer davranıştır. Yargıtay, bu üç unsurun bir arada bulunmasını ortak hayatı çekilmez kılan kesin birer boşanma nedeni saymıştır. Karar, yıpranmış evliliklerin kağıt üzerinde zorla sürdürülmesini engelleyen, bireylerin huzurlu yaşam haklarını güvence altına alan sarsılmaz bir hukuki pusuladır.

EVLİLİK BİRLİĞİNİN TEMELDEN SARSILMASI

TMK'nın 166. maddesi uyarınca, evlilik birliği ortak hayatı sürdürmeleri kendilerinden beklenemeyecek derecede temelinden sarsılmış olursa, eşlerden her biri boşanma davası açabilir.

Bu genel boşanma sebebinde, evliliğin devamını imkansız kılan spesifik bir olay aranmaz; eşlerin birbirine karşı kusurlu davranışlarının toplamı evliliği ruhen bitirmişse sarsılma gerçekleşmiş sayılır. Yargıtay'ın emsal kararı, bu sarsılmanın en net ve en acı verici örneklerini bir arada barındırmaktadır.

AYRI YATAKTA YATMANIN HUKUKİ ETKİSİ

Evlilik birliği, yasal bir ortaklığın yanı sıra cinsel ve duygusal bir bütünleşmedir. Eşlerin yataklarını ayırması, bu bütünleşmenin reddedilmesidir.

Yargıtay içtihatlarında, haklı bir neden (hastalık, iş seyahati vb.) olmaksızın yatakların sürekli olarak ayrılması ve özellikle bu durumun 25 yıl gibi fahiş bir süreye yayılması, evlilik birliğinin cinsel ve duygusal unsurlarının tamamen yok edildiğini gösterir. Bu durum, eşlerden biri için evliliği çekilmez kılan çok ağır bir duygusal kusur ve boşanma sebebidir.

EKONOMİK ŞİDDET VE HARÇLIK VERMEMEK

Ekonomik şiddet; eşin maddi gücü olmasına rağmen, diğer eşi cezalandırmak veya baskı altına almak amacıyla parayı esirgemesi, ev giderlerini karşılamamasıdır.

TMK 186/3 maddesi uyarınca eşler, birliğin giderlerine güçleri oranında emek ve malvarlıklarıyla katılmakla yükümlüdür. Bir kocanın eşine hiç harçlık vermemesi, onun insani yaşam standartlarını ve temel gereksinimlerini karşılamasını engellemesi doğrudan bir ekonomik şiddet ve ağır kusurdur. Bu eylem evlilik birliğinin sarsılmasında doğrudan etkendir.

SADAKATSİZLİK DEDİKODULARINA SEBEP OLMAK

Zina suçunun (sadakatsizliğin) kesin delillerle kanıtlanamaması durumunda dahi, eşin davranışlarıyla toplumda sadakatsizlik dedikodularına yol açması kusurdur.

Bir eşin, başka kadınlarla sürekli olarak adının dedikoduya karışacağı şekilde flörtöz ilişkiler kurması, eve geç gelmesi veya şüphe uyandıran davranışları sürdürmesi, evliliğin sadakat ve güven temelini ağır şekilde zedeler. Yargıtay, sadakatsizliğin fiilen kanıtlanamadığı ama dedikodunun sabit olduğu durumları da boşanma nedeni kabul eder.

ORTAK HAYATIN ÇEKİLMEZ HALE GELMESİ

Boşanma kararı verilebilmesi için, sarsılmanın yanı sıra bu durumun davacı eş için ortak hayatı çekilmez (unbearable) kılması yasal şarttır.

25 yıl ayrı yatakta yatmak, ekonomik olarak tamamen desteksiz bırakılmak ve toplum içinde sadakatsizlik dedikodularıyla baş başa bırakılmak, hiçbir insanın katlanması beklenemeyecek derecede ağır bir yaşam biçimidir. Dolayısıyla ortak hayatın çekilmez hale geldiği olgusu bu somut olayda hiçbir şüpheye yer vermeyecek şekilde sabittir.

AİLE MAHKEMESİNİN BOŞANMA KARARI YÜKÜ

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin bu emsal kararı, aile mahkemelerine evlilik birliğinin fiili durumunu titizlikle analiz etme yükümlülüğü getirmektedir.

Hâkimler, sadece tarafların aynı çatı altında yaşamasını evliliğin sürdüğüne delil saymamalı; yatakların ayrılıp ayrılmadığına, ekonomik şiddetin varlığına ve duygusal kopukluğa bakarak karar vermelidir. Eşleri kanunen birlikte yaşamaya zorlamanın artık imkansız olduğu durumlarda boşanmaya karar verilmesi, bireysel özgürlük ve adalet ilkelerinin en büyük gereğidir.

Bu makalede yer verilen değerlendirmeler, Yargıtay’ın emsal nitelikteki kararları esas alınarak ve resmi internet sitesinde yayımlanan metinler üzerinden hazırlanmıştır. Ancak olası güncellemeler ve hata ihtimallerine karşı, ilgili kararların kullanılmadan önce mutlaka Yargıtay’ın resmi kaynaklarından teyit edilmesi gerekmektedir