TCK 257 – Görevi Kötüye Kullanma Suçu

Suçun Tanımı ve Hukuki Niteliği

Türk Ceza Kanunu’nun 257. maddesinde düzenlenen görevi kötüye kullanma suçu, kamu görevlisinin kanun, tüzük, yönetmelik ve diğer mevzuatla kendisine yüklenen görevin gereklerine aykırı hareket etmesi veya görevini ihmal etmesi ya da geciktirmesi suretiyle kişilerin mağduriyetine, kamunun zararına veya kişilere haksız kazanç sağlanmasına neden olması halinde oluşan genel ve tamamlayıcı nitelikte bir kamu görevi suçudur.

Bu suç, kamu görevlisinin görevini yerine getirirken doğrudan bir menfaat temin etmesini değil, görevini hukuka uygun şekilde yerine getirmemesini cezalandırır. Bu yönüyle TCK 257, rüşvet (TCK 252), irtikap (TCK 250) ve zimmet (TCK 247) gibi özel yolsuzluk suçlarının bulunmadığı durumlarda devreye giren “genel norm” niteliği taşır.

TCK 257/1 – “Kanunda ayrıca suç olarak tanımlanan haller dışında, görevinin gereklerine aykırı hareket etmek suretiyle kişilerin mağduriyetine veya kamunun zararına neden olan ya da kişilere haksız kazanç sağlayan kamu görevlisi, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.”

TCK 257/2 – “Kanunda ayrıca suç olarak tanımlanan haller dışında, görevinin gereklerini yapmakta ihmal veya gecikme göstererek kişilerin mağduriyetine veya kamunun zararına neden olan ya da kişilere haksız kazanç sağlayan kamu görevlisi, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.”

Bu düzenleme, kamu görevlisinin görevini sadece “aktif ihlal” değil, “pasif ihmal” yoluyla da kötüye kullanmasını kapsar.

Korunan Hukuki Değer

Görevi kötüye kullanma suçu ile korunan hukuki değer, kamu hizmetlerinin düzenli, etkin, tarafsız ve hukuka uygun şekilde yürütülmesidir. İkinci olarak bireylerin hak ve özgürlükleri korunmaktadır. Üçüncü olarak kamu yararı ve kamu kaynaklarının doğru kullanımı korunur. Son olarak hukuk devleti ilkesi korunmaktadır.

Maddi Unsurlar

Fail

Bu suçun failı yalnızca kamu görevlisi olabilir. Kamu görevlisi olmayan kişiler azmettirme veya yardım etme suretiyle suça iştirak edebilirler. Failin görevle bağlantılı bir yetkiye sahip olması ve bu yetkiyi kötüye kullanması gerekir.

Mağdur

Mağdur belirli bir kişi olabileceği gibi kamu da olabilir. Suçun oluşumu için şu sonuçlardan en az birinin meydana gelmesi gerekir: Kişilerin mağduriyeti, kamunun zarara uğraması veya kişilere haksız kazanç sağlanması.

Fiil

Görevi kötüye kullanma suçu iki seçimlik hareketle işlenebilir:

• Görev gereklerine aykırı hareket etmek: Kamu görevlisi aktif bir davranışla mevzuata aykırı işlem yapar.
• Görevini ihmal etmek veya geciktirmek: Kamu görevlisi yapması gereken bir işlemi yapmaz veya geç yapar.

Netice

TCK 257 bir netice suçudur. Suçun oluşması için yalnızca görev ihlali yeterli değildir; ayrıca mağduriyet, kamu zararı veya haksız kazanç sağlanması sonuçlarından birinin meydana gelmesi gerekir.

Nedensellik Bağı

Görev ihlali ile meydana gelen zarar arasında doğrudan bir illiyet bağı bulunmalıdır.

Manevi Unsur

Suç kasten işlenebilir. Failin görevine aykırı hareket ettiğini veya görevini ihmal ettiğini bilmesi ve buna rağmen bu şekilde davranması gerekir. Olası kast da mümkündür. Taksirle işlenmesi tartışmalı olmakla birlikte uygulamada genellikle kast aranır.

Hukuka Aykırılık Unsuru

Görev gereklerine uygun hareket hukuka uygunluk sağlar. Kamu görevlisinin takdir yetkisi bulunduğu hallerde, bu yetkinin sınırları içinde kalınması halinde suç oluşmaz. Ancak takdir yetkisi keyfiliğe dönüşürse TCK 257 devreye girer.

Suçun Özel Görünüş Biçimleri

• Teşebbüs: Suç neticeye bağlı olduğu için tamamlanmış suç olarak değerlendirilir.
• İştirak: Kamu görevlisi olmayan kişiler azmettirme veya yardım etme yoluyla sorumlu olabilir.
• İçtima: TCK 257, rüşvet veya zimmet gibi özel suçların bulunmadığı hallerde uygulanan tamamlayıcı bir normdur.

Nitelikli Haller

Kanunda özel nitelikli hal düzenlenmemiştir. Ancak zararın büyük olması, çok sayıda mağduriyet veya sistematik ihlaller uygulamada ağırlaştırıcı kabul edilir.

Daha Az Cezayı Gerektiren Haller ve İndirim Sebepleri

TCK 62 kapsamında takdiri indirim uygulanabilir. Failin pişmanlığı veya zararın giderilmesi indirim sebebi olabilir.

Artırım Sebepleri

Görevin sistematik kötüye kullanılması, yüksek kamu zararı ve görevin hassasiyet derecesinin yüksekliği artırım sebepleridir.

Şikâyet – Re’sen Soruşturma Durumu

Suç şikâyete tabi değildir. Cumhuriyet savcılığı tarafından re’sen soruşturulur.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Görevli mahkeme genellikle Asliye Ceza Mahkemesi’dir. Yetkili mahkeme suçun işlendiği yer mahkemesidir.

Yaptırım ve Hukuki Sonuçlar

TCK 257/1 için 6 ay – 2 yıl, TCK 257/2 için 3 ay – 1 yıl hapis öngörülmüştür. Ayrıca kamu görevinden çıkarma ve tazminat sorumluluğu doğabilir.

Sık Sorulan Sorular (SSS)

Bu makalede yer verilen değerlendirmeler, Yargıtay’ın emsal nitelikteki kararları esas alınarak ve resmi internet sitesinde yayımlanan metinler üzerinden hazırlanmıştır. Ancak olası güncellemeler ve hata ihtimallerine karşı, ilgili kararların kullanılmadan önce mutlaka Yargıtay’ın resmi kaynaklarından teyit edilmesi gerekmektedir.