Reşit Olmayanla Cinsel İlişki Suçu (TCK 104)
Suçun Tanımı ve Hukuki Niteliği
Reşit olmayanla cinsel ilişki suçu, Türk Ceza Kanunu’nun 104. maddesinde düzenlenmiş olup, 15 yaşını tamamlamış ancak 18 yaşını doldurmamış bir çocukla, cebir, tehdit ve hile olmaksızın cinsel ilişkiye girilmesini cezalandıran bir suç tipidir. TCK 104/1 hükmüne göre: “Cebir, tehdit ve hile olmaksızın, on beş yaşını tamamlamış olan çocukla cinsel ilişkide bulunan kişi, şikâyet üzerine, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.”
Bu suç, cinsel istismar suçundan (TCK 103) farklı olarak çocuğun rızasının belirli ölçüde dikkate alındığı, ancak yine de korunması gereken bir yaş grubuna yönelik özel bir düzenlemedir. Suçun temel özelliği, görünürde rıza bulunsa dahi kanunun bu rızayı sınırlı kabul etmesi ve cezai yaptırım öngörmesidir.
Korunan Hukuki Değer
Bu suçla korunan temel hukuki değer, çocuğun cinsel dokunulmazlığı, sağlıklı gelişimi ve cinsel özgürlüğünün korunmasıdır. 15-18 yaş aralığındaki bireyler, belirli ölçüde rıza gösterebilme kapasitesine sahip kabul edilmekle birlikte, ceza hukuku bu rızayı mutlak kabul etmemekte ve onları koruyucu bir yaklaşım benimsemektedir.
Maddi Unsurlar
Fail: Suç özgü değildir; herkes fail olabilir. Ancak failin yaşı ve mağdurla arasındaki yaş farkı değerlendirmede önem taşır.
Mağdur: 15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşını tamamlamamış çocuktur. Bu yaş grubunun altında kalan çocuklara yönelik eylemler TCK 103 kapsamındadır.
Fiil: Mağdur ile cinsel ilişkiye girilmesidir. “Cinsel ilişki”, vücuda organ veya cisim sokulması suretiyle gerçekleşen birleşmeyi ifade eder. Suçun oluşması için cebir, tehdit veya hile bulunmamalı ve görünürde rıza bulunmalıdır.
Netice: Cinsel ilişkinin gerçekleşmesi ile tamamlanır. Ek bir zarar aranmaz.
Nedensellik Bağı: Failin gerçekleştirdiği cinsel ilişki ile mağdurun cinsel dokunulmazlığının ihlali arasında kurulmalıdır.
Manevi Unsur
Suç yalnızca kasten işlenebilir. Fail, mağdurun yaşını bilerek veya en azından bilebilecek durumda olarak cinsel ilişkiye girmelidir. Failin mağdurun yaşını bilmemesi bazı durumlarda hataya düşme kapsamında değerlendirilebilir. Taksirle bu suçun işlenmesi mümkün değildir.
Hukuka Aykırılık Unsuru ve Hukuka Uygunluk Nedenleri
Bu suçta rıza, hukuka uygunluk nedeni olarak tam anlamıyla kabul edilmez. Kanun rızayı sınırlı şekilde tanımakta ve cezai sorumluluğu ortadan kaldırmamaktadır. Meşru savunma veya zorunluluk hali gibi nedenlerin uygulama alanı ise oldukça sınırlıdır.
Suçun Özel Görünüş Biçimleri
Teşebbüs: Mümkündür. Cinsel ilişkiye yönelik icra hareketlerine başlanmış ancak tamamlanmamışsa teşebbüs hükümleri uygulanabilir.
İştirak: Mümkündür. Birden fazla kişinin birlikte hareket etmesi halinde iştirak hükümleri devreye girer.
İçtima: Fiil sırasında tehdit, cebir veya yaralama meydana gelirse bu suçlar ayrıca cezalandırılır ve fiil TCK 103 kapsamına kayabilir.
Nitelikli Haller
TCK 104/2 uyarınca suçun, mağdur ile aralarında evlenme yasağı bulunan kişiler tarafından işlenmesi hâlinde şikâyet aranmaksızın ceza verilir. Ayrıca fail ile mağdur arasındaki güven ilişkisi (öğretmen vb.) ve yüksek yaş farkı cezanın belirlenmesinde dikkate alınır.
Daha Az Cezayı Gerektiren Haller ve İndirim Sebepleri
TCK 62 kapsamında takdiri indirim nedenleri uygulanabilir. Özellikle taraflar arasındaki duygusal ilişki ve yaş farkının az olması indirim sebebi olarak değerlendirilebilir. Haksız tahrik (TCK 29) bu suçta oldukça sınırlıdır.
Artırım Sebepleri
Güven ilişkisinin kötüye kullanılması, mağdurun psikolojik etkilenmesi ve failin üstün konumda bulunması cezanın artırılmasına neden olabilir.
Şikâyet – Re’sen Soruşturma Durumu
TCK 104/1 kapsamında suç şikâyete tabidir. Ancak TCK 104/2’de düzenlenen (evlenme yasağı bulunanlar) nitelikli halde şikâyet aranmaz ve suç re’sen soruşturulur.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise suçun işlendiği yer mahkemesidir.
Yaptırım ve Hukuki Sonuçlar
TCK 104 kapsamında temel ceza iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasıdır. Ayrıca TCK 53 kapsamında hak yoksunlukları uygulanabilir.
Yargıtay Kararlarından Çıkan Genel Hukuki İlkeler
Yargıtay’a göre en önemli kriter mağdurun yaşı ve rızanın varlığıdır. Rıza bulunmayan durumlar TCK 103 kapsamında değerlendirilir. Yaş farkı ve ilişkinin niteliği değerlendirmede belirleyicidir.
Doktrindeki Görüşler
Doktrinde TCK 104, “sınır suç” olarak değerlendirilir. Çocuğun korunmasının öncelikli olduğu ve bu sınırlamanın gerekli olduğu baskın görüştür.
Benzer Suçlarla Karşılaştırma
Çocukların cinsel istismarı (TCK 103) ile farkı cebir/tehdit bulunmaması ve yaş sınırıdır. Cinsel saldırı ile farkı mağdurun yaşıdır. Cinsel taciz ile farkı ise cinsel ilişkinin varlığıdır.
Bu makalede yer verilen değerlendirmeler, Yargıtay’ın emsal nitelikteki kararları esas alınarak ve resmi internet sitesinde yayımlanan metinler üzerinden hazırlanmıştır. Ancak olası güncellemeler ve hata ihtimallerine karşı, ilgili kararların kullanılmadan önce mutlaka Yargıtay’ın resmi kaynaklarından teyit edilmesi gerekmektedir.