Sosyal Medyada Retweet Yapmak Hakarettir
Sosyal medya platformları (X/Twitter, Instagram, Facebook vb.), milyarlarca insanın fikirlerini paylaştığı, etkileşime girdiği ve kamusal tartışmalar yürüttüğü dijital meydanlar haline gelmiştir. Bu mecraların sunduğu en temel özelliklerden biri, başkaları tarafından üretilen içeriklerin "Paylaşılması (retweet / share / repost)" vasıtasıyla daha geniş kitlelere ulaştırılmasıdır. Ancak bu paylaşım kolaylığı, siber ortamda işlenen suçların ve özellikle "Hakaret Suçu"nun (TCK m. 125) yayılmasına zemin hazırlamaktadır. Birçok internet kullanıcısı, kendisi doğrudan hakaret içerikli bir cümle yazmadığı, yalnızca başkası tarafından yazılmış olan ve içinde hakaret barındıran bir gönderiyi paylaştığı (retweetlediği) için cezai bir sorumluluğunun doğmayacağını düşünmektedir. Bu algı, ceza hukuku ilkeleri çerçevesinde tamamen yanlıştır. Hukukumuzda, bir başkasının yazdığı ve mağdurun onur, şeref ve saygınlığını rencide eden bir içeriği kendi profilinde paylaşan (retweetleyen) kişi, o hakaret içerikli beyanı benimsemiş, yaymış ve kendi takipçilerine de ulaştırarak suçun işlenişine bizzat iştirak etmiş sayılır. Eylem, içeriği doğrudan üretmekle eşdeğer bir hakaret suçunu oluşturur. Özellikle hedef alınan kişi bir kamu görevlisiyse ve hakaret onun yürüttüğü görev sebebiyle yapılmışsa, TCK m. 125/3-a uyarınca suçun nitelikli hali oluşur. Ayrıca bu paylaşımların birden fazla kez tekrarlanması durumunda TCK m. 43 uyarınca "Zincirleme Suç" hükümleri uygulanarak ceza artırılır. Yargıtay 18. Ceza Dairesi'nin bu makaleye konu olan emsal ve siber suçlar davalarında emsal niteliğindeki kararı, başka bir sanık tarafından paylaşılan hakaret içerikli tweeti kendi hesabında retweetlediği ikrarla sabit olan sanığın, kamu görevlisine zincirleme hakaret suçundan mahkum edilmesi gerektiğini kesin olarak hükme bağlamaktadır. Karar uyarınca; hakaret içerikli retweet suçtur.
Uygulamada, bir Twitter (X) kullanıcısı, görevdeki bir valiye veya hakime yönelik sinkaflı küfürler içeren bir tweeti görerek bunu kendi hesabında "retweet" tuşuna basarak paylaşmaktadır. Siber Suçlarla Mücadele ekiplerince yapılan taramalarda veya şikayet üzerine, retweet yapan bu şahıs tespit edilerek hakkında "Kamu Görevlisine Görevinden Dolayı Hakaret" suçundan kamu davası açılmaktadır. Sanık savunmasında "Ben yazmadım, sadece retweetledim, ifade özgürlüğümü kullandım" demektedir. İlk derece ceza mahkemeleri bazen "gönderinin asıl sahibinin başka bir sanık olduğu, sanığın kendi yazılı beyanı olmadığı" gerekçesiyle beraat kararı verebilmekteydi. Oysa Yargıtay 18. Ceza Dairesi, bu beraat kararlarını kanuna aykırı bularak tamamen bozmaktadır. Retweet yapmak, hakarete ortak olmak ve yaymaktır. Sanık mahkum edilmelidir.
SOSYAL MEDYA VE HAKARET SUÇLARI
Sosyal medya platformları üzerinden işlenen hakaret suçları, gıyapta hakaret veya alenen hakaret niteliği taşır.
TCK m. 125/4 uyarınca, hakaretin alenen işlenmesi halinde ceza altıda biri oranında artırılır. Sosyal medya platformlarında paylaşılan gönderiler herkes tarafından görülebildiği için bu mecralardaki tüm hakaretler alenen işlenmiş sayılır ve doğrudan ağırlaştırılmış ceza dilimine girer.
TCK YÜZ YİRMİ BEŞİNCİ MADDESİ
Hakaret suçunu ve kamu görevlisine yönelik nitelikli halini düzenleyen Türk Ceza Kanunu’nun 125. maddesinin ilgili fıkraları şu şekildedir:
TCK Madde 125/3-a -
"Hakaret suçunun; Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenmesi halinde, cezanın alt sınırı bir yıldan az olamaz."
Bu madde, devlet memurlarının saygınlığının siber alandaki yasal korumasıdır.
RETWEET YAPMANIN HUKUKİ ANLAMI NEDİR
Retweet eylemi, başkasının ifadesini kendi profilinde yayımlayarak onaylama ve yayma iradesidir.
Dijital dünyada retweet yapmak, o sözü kendi takipçilerine tekrar söylemek gibidir. Fail, o tweeti paylaşarak içeriğin daha fazla kişiye ulaşmasını (suçun yayılmasını) sağlar. Bu nedenle "ben yazmadım" savunması ceza hukuku dairesinde tamamen geçersizdir.
KAMU GÖREVLİSİNE GÖREVİNDEN DOLAYI HAKARET
Kamu görevlisine yürüttüğü kamu göreviyle ilişkili olarak yapılan hakaretler şikayete tabi değildir.
Vali, kaymakam, hakim, savcı, polis, öğretmen veya doktor gibi kamu görevlilerine yönelik sosyal medyadaki hakaret içerikli retweetler, savcılıkça resen (kendiliğinden) soruşturulur. Mağdur şikayetçi olmasa veya şikayetten vazgeçse dahi ceza davası devam eder ve sanık mahkum olur.
ZİNCİRLEME SUÇ VE CEZA ARTIRIMI
Aynı kişiye karşı farklı zamanlarda veya aynı anda birden fazla hakaret edilmesi durumunda zincirleme suç oluşur.
TCK m. 43/1 uyarınca, bir suç işleme kararının icrası kapsamında, bir kişiye karşı aynı suçun birden fazla işlenmesi halinde ceza dörtte birden dörtte üçe kadar artırılır. Birden fazla hakaret içerikli tweeti retweetlemek de zincirleme suç dairesinde değerlendirilerek ağır ceza yaptırımına tabi tutulur.
BİLİŞİM HUKUKUNDA FAİLİN TESPİTİ ESASLARI
Sosyal medyadaki suçlarda en kritik aşama, hesabı kullanan gerçek kişinin (failin) saptanmasıdır.
Yargıtay, sadece IP numarasının veya kullanıcı adının yeterli olmadığını, hesaptan yapılan paylaşımların içeriği, paylaşılan fotoğraflar, kişisel bilgiler ve sanığın kolluktaki "kendi ikrarı (kabulü)" ile hesabı yönettiğinin kesinleşmesi gerektiğini belirtir. İkrar varsa fail tespiti kesinleşir.
CMK UYARINCA SİBER SUÇ İNCELEMESİ
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) çerçevesinde, bilişim suçlarında delil tespiti şu usulle yürütülür:
CMK m. 134 uyarınca bilgisayarlarda, bilgisayar programlarında ve siber kütüphanelerde arama, kopyalama ve el koyma işlemleri hakim kararıyla yapılır. Sosyal medya çıktılarının siber polisler tarafından "URL adresi, ekran görüntüsü ve zaman damgası (hash değeri)" ile birlikte CMK normlarına uygun olarak tutanak altına alınması, mahkemede delil olarak kullanılabilmesi için zorunludur.
HUKUKİ YORUMLAR VE DİJİTAL ADALET
Yargıtay 18. Ceza Dairesi'nin bu son derece isabetli ve siber disiplin sağlayan emsal kararı, sosyal medya kullanıcılarını sorumlu davranmaya davet eden harika bir içtihat kılavuzudur.
Sonuç olarak; sosyal medyada başkasının yazdığı hakaret içerikli bir tweeti retweetlemek, kamu görevlisine zincirleme şekilde hakaret suçunu oluşturur. Mahkemenin sanığı beraat ettirmesi yasaya aykırıdır ve bozulmalıdır. Yargıtay, bu kararla dijital ortamda kişilik haklarını korumuş ve Türk ceza hukukuna paha biçilemez bir değer katmıştır.
SORU – CEVAP BÖLÜMÜ
Evet. Yargıtay emsal kararı uyarınca, hakaret içerikli bir tweeti kendi hesabınızda retweetlemeniz, o hakareti benimseyip yaydığınız anlamına gelir ve doğrudan hakaret suçundan cezalandırılırsınız.
Eğer tweeti paylaşırken içeriği eleştirmek, kınamak veya ifşa etmek amacıyla yaptığınızı net şekilde yazdıysanız "suç kastınız" olmadığı için ceza almayabilirsiniz. Ancak yorumsuz yapılan düz retweetler doğrudan suç kabul edilir.
Hayır. TCK m. 125/3-a uyarınca kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret suçu şikayete tabi olmayıp resen soruşturulduğu için 8 yıllık genel dava zamanaşımı süresi içinde her zaman dava açılabilir.
Eğer siz silmeden önce ekran görüntüsü, URL adresi alınarak siber tutanak tutulmuşsa veya şikayet yapılmışsa, gönderiyi sonradan silmeniz suçun oluşmasını engellemez. Ancak pişmanlık göstergesi olarak ceza indirimine etki edebilir.
Siber polis ekipleri, hesabın geçmiş paylaşımlarında kullanılan e-posta adreslerini, telefon numaralarını veya paylaşılan kişisel fotoğrafları analiz ederek gerçek kimliği tespit eder. Ayrıca sanığın mahkemedeki ikrarı en güçlü kanıttır.
Bu makalede yer verilen değerlendirmeler, Yargıtay’ın emsal nitelikteki kararları esas alınarak ve resmi internet sitesinde yayımlanan metinler üzerinden hazırlanmıştır. Ancak olası güncellemeler ve hata ihtimallerine karşı, ilgili kararların kullanılmadan önce mutlaka Yargıtay’ın resmi kaynaklarından teyit edilmesi gerekmektedir.