KIYMET TAKDİRİNE İTİRAZDA YETKİLİ MAHKEME

İcra ve İflas Kanunu kapsamında cebri icra yoluyla taşınmazların paraya çevrilmesi sürecinde, satışa hazırlık işlemlerinin en önemlisi kıymet takdiridir. Kıymet takdiri, icra dairesi aracılığıyla bilirkişiler marifetiyle taşınmazın piyasa değerinin saptanması işlemidir. Bu değere karşı ilgililerin yasal süresi içinde itiraz etme hakkı bulunmaktadır. İcra hukukunda genel kural, takibin yapıldığı yer icra dairesinin bağlı olduğu icra mahkemesinin tüm itiraz ve şikayetlerde kesin yetkili olmasıdır. Ancak kanun koyucu, kıymet takdiri gibi yerinde inceleme gerektiren bazı istisnai işlemler için bu kurala sınırlamalar getirmiştir. İİK’nın 128/a maddesi uyarınca, başka bir yerdeki taşınmazın kıymet takdiri talimat yoluyla oradaki icra dairesince yapılmışsa, buna karşı yapılacak şikayetleri inceleme yetkisi raporu düzenleyen talimat icra dairesinin bulunduğu yerdeki icra mahkemesine aittir. Karşılıklı yetkisizlik kararları nedeniyle Yargıtay önüne gelen uyuşmazlıklarda, yetkili mahkemenin tayini (mercii tayini) kamu düzenini ilgilendiren bu kurallar çerçevesinde çözüme kavuşturulmaktadır.

KİRA VE İCRA HUKUKUNDA KIYMET TAKDİRİ KAVRAMI

Taşınmazların icra dairesi eliyle satılabilmesi için öncelikle güncel ekonomik değerlerinin belirlenmesi gerekir. Kıymet takdiri olarak adlandırılan bu işlem, taşınmazın imar durumu, konumu, büyüklüğü ve piyasa rayiçleri dikkate alınarak bilirkişi raporuyla saptanır. Bu rapor borçluya, alacaklıya ve diğer hak sahiplerine tebliğ edilir ve tebliğden itibaren yedi günlük itiraz süresi başlar.

İCRA VE İFLAS KANUNUNA GÖRE GENEL YETKİ KURALI

İİK’nın 4. maddesi gereğince icra takibini başlatan icra dairesi hangi mahkemenin yargı çevresindeyse, o takiple ilgili şikayet ve itirazları inceleme yetkisi kesin olarak o icra mahkemesine aittir. Bu yetki kuralı kamu düzenine ilişkin olup, mahkemece re'sen gözetilir. Ancak Kanun’un 79 ve 360. maddeleri bu kurala bazı önemli istisnalar getirmiştir.

İSTİNABE VE TALİMAT YOLUYLA KIYMET TAKDİRİ USULÜ

Eğer icra takibine konu taşınmaz, takibin yapıldığı icra dairesinin yetki alanı dışında ise (örneğin İstanbul'da açılan takipte taşınmazın Sivas'ta bulunması gibi), asıl icra dairesi taşınmazın bulunduğu yer icra dairesine talimat (istinabe) yazar. Talimat alan icra dairesi, kendi bölgesindeki uzman bilirkişileri görevlendirerek kıymet takdiri işlemini gerçekleştirir.

KIYMET TAKDİRİNE İTİRAZLARDA ÖZEL YETKİ KURALI

İİK’nın 128/a maddesinde, kıymet takdirine ilişkin itirazların raporu düzenleyen icra dairesinin bulunduğu yerdeki icra mahkemesine yapılacağı açıkça belirtilmiştir. Taşınmazın bulunduğu yerde talimatla yapılan kıymet takdirine itiraz edilmesi halinde, itirazı inceleme yetkisi asıl takibin yapıldığı yer icra mahkemesinde değil, talimatı yerine getiren yer icra mahkemesindedir.

MERCİ TAYİNİ VE YARGI YERİ BELİRLENMESİ

İki farklı bölge adliye mahkemesinin yargı çevresindeki icra mahkemelerinin karşılıklı olarak yetkisizlik kararı vermesi durumunda ortaya çıkan yetki uyuşmazlığı, Yargıtay tarafından yargı yeri belirlenmesi (mercii tayini) yoluyla çözülür. Yargıtay, kanundaki yetki kurallarını ve işlemin yapılış şeklini inceleyerek uyuşmazlığı kesin olarak karara bağlar.

TALİMAT MAHKEMESİNİN YETKİSİNİN HUKUKİ NİTELİĞİ

Yargıtay 20. Hukuk Dairesi'nin kararına konu olayda, Bakırköy İcra Dairesince yürütülen ipoteğin paraya çevrilmesi takibinde Yıldızeli İcra Dairesine talimat yazılarak taşınmazın kıymet takdiri yapılmıştır. Yıldızeli İcra Mahkemesi ve Bakırköy İcra Mahkemesi karşılıklı yetkisizlik kararı vermiştir. Yargıtay, kıymet takdiri işleminin talimatla Yıldızeli İcra Dairesince yapılması nedeniyle, İİK m. 128/a uyarınca şikayeti inceleme yetkisinin Yıldızeli İcra Mahkemesinde olduğunu belirterek yargı yerini tayin etmiştir.

SORU – CEVAP BÖLÜMÜ

1. İcra takibinde kıymet takdiri ne amaçla yapılır?

Satışa çıkarılacak taşınmazın asgari ihale bedelinin belirlenmesi ve alıcıların bilgilendirilmesi amacıyla güncel değerinin saptanması için yapılır.

2. Talimat yoluyla kıymet takdiri ne anlama gelir?

Takibin açıldığı icra dairesinin yetki alanı dışındaki bir taşınmazın değerinin, taşınmazın bulunduğu yerdeki icra dairesi aracılığıyla belirlenmesidir.

3. Kıymet takdirine itiraz davasında yetkili icra mahkemesi hangisidir?

Raporu düzenleyen icra dairesinin bağlı olduğu yerdeki icra mahkemesidir. Talimatla yapılmışsa yetkili mahkeme talimat icra mahkemesidir.

4. İcra dairesinin bulunduğu yer dışındaki taşınmazlar için kıymet takdirine itiraz nereye yapılır?

Taşınmazın bulunduğu yerdeki talimat icra müdürlüğünün bağlı olduğu yerel icra mahkemesine başvurularak itiraz davası açılmalıdır.

5. Yargıtay'ın talimatla kıymet takdirinde yetkili mahkemeyi belirleyen kararının gerekçesi nedir?

İİK’nın 128/a maddesindeki özel yetki kuralı ve kıymet takdirini gerçekleştiren dairenin yerindelik yetkisinin talimat mahkemesine ait olmasıdır.

Bu makalede yer verilen değerlendirmeler, Yargıtay’ın emsal nitelikteki kararları esas alınarak ve resmi internet sitesinde yayımlanan metinler üzerinden hazırlanmıştır. Ancak olası güncellemeler ve hata ihtimallerine karşı, ilgili kararların kullanılmadan önce mutlaka Danıştay’ın resmi kaynaklarından teyit edilmesi gerekmektedir.

Yargıtay 20. Hukuk Dairesi 2020/705 E., 2020/1071 K. Karar Tarihi: 27.02.2020

MAHKEMESİ :İcra Hukuk Mahkemesi Taraflar arasındaki davada Yıldızeli (Sivas) İcra Hukuk ve Bakırköy 5. İcra Hukuk Mahkemelerince ayrı ayrı yetkisizlik kararı verilmesi nedeni ile dosyada son karar bölge adliye mahkemelerinin faaliyete geçmesinden sonra verilmiş ise de iki farklı bölge adliye mahkemesinin yargı çevresinde kalan mahkemelerce karşılıklı olarak yetkisizlik kararı verilmiş olması ve 5235 sayılı Kanunun 36/3. maddesi gereğince bölge adliye mahkemeleri hukuk dairelerinin görevinin yargı çevresi içerisinde bulunan adlî yargı ilk derece hukuk mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarını çözmek olduğundan yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü: K A R A R Dava, kıymet takdirine itiraza ilişkindir. Yıldızeli (Sivas) İcra Mahkemesi, somut durumda ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile takip yapılmış olunup, haciz söz konusu olmasa da Bakırköy 8. İcra Dairesinin 2017/17179 takip sayılı dosyasında Yıldızeli İcra Dairesine yazılan talimatın, yukarıda Yargıtay ilamında belirtilen "nokta haczi" biçiminde yazıldığı görülmüş olup buna ilişkin şikayeti inceleme yetkisinin ilgili işlemleri yapan Bakırköy 8. İcra Dairesinin bağlı olduğu İcra mahkemesinde olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı vermiştir. Bakırköy 5. İcra Mahkemesi, kıymet takdirine itirazın haciz ile herhangi bir ilgisinin olmadığı taşınmaz haczi için borçlunun taşınmazlarının bulunduğu Yıldızeli İcra Müdürlüğüne talimat yazıldığı ve yapılan hacizlerden sonra satışa hazırlık işlemleri için kıymet takdirinin yapılması istendiği ve yapılan taşınmaz kıymet takdiri işleminin satışa hazırlık işlemlerinden olup haciz işlemi ile herhangi bir ilgisinin olmadığı kıymet takdiri ile ilgili itirazların İİK 128/a maddesinin birinci fıkrası gereğince kıymet takdiri raporunu düzenleyen icra dairesinin bulunduğu yerdeki icra mahkemeleri yetkili olduğundan taşınmazın bulunduğu yer yetkisinin kullanılması gereken yetki olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir. İİK'nın 4. maddesi gereğince, takip hangi icra dairesinden başlamış ise bu takiple ilgili itiraz ve şikayetler, takibin yapıldığı yer icra müdürlüğünün bağlı olduğu icra mahkemesinde çözümlenir. Bu husus, kamu düzenine ilişkin kesin yetki niteliğindedir. Kanunî koşulların oluşması halinde, İİK'nın 79 ve 360. maddeleri yetki ile ilgili istisnaları düzenler. 2004 sayılı İİK'nın 4/1. maddesinde "...İcra ve iflas dairelerinin muamelelerine karşı yapılan şikayetlerle itirazların incelenmesi icra mahkemesi hakimi yahut kanun gereğince bu görev kendisine verilmiş olan hakim tarafından yapılır..." Aynı Kanunun 79. maddesinde ise "İcra dairesi talepten nihayet üç gün içinde haczi yapar. Haczolunacak mallar başka yerde ise haciz yapılmasını malların bulunduğu yerin icra dairesine hemen yazar. Bu halde hacizle ilgili şikayetler, istinabe olunan icra dairesinin tabi bulunduğu icra mahkemesince çözümlenir..." hükümlerine yer verilmiştir. Anılan yasal düzenlemelerden anlaşılacağı üzere icra takibi hangi icra müdürlüğünce yapılmış ise bu takiple ilgili itiraz ve şikayetler takibin yapıldığı yer icra müdürlüğünün bağlı bulunduğu icra mahkemesince çözümlenir. Ancak, şayet haczolunacak mallar başka yerde ise talimatla malların bulunduğu yer icra müdürlüğünce yapılan hacizle ilgili şikayetlerde haczi yapan icra dairesinin bağlı bulunduğu icra mahkemesince incelenir. Somut olayda, kıymet takdiri talimat yoluyla Yıldızeli İcra Müdürlüğünce yapıldığı anlaşılmakla şikayeti inceleme yetkisi Yıldızeli (Sivas) İcra Mahkemesine aittir. SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 6100 sayılı HMK'nın 21 ve 22. maddeleri ile 5235 sayılı Kanunun 36/3. maddesi gereğince; Yıldızeli (Sivas) İcra Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE 27/02/2020 gününde oy birliği ile karar verildi.

Şişman Hukuk Bürosu - Av. Oğuzhan ŞİŞMAN

Hukuki Danışmanlık İçin Bize Yazın