TEHDİT VE HAKARET SUÇLARINDA TEK HÜKÜM

Bireyler arasında yaşanan gerilimler, kavgalar veya dijital iletişim kanalları üzerinden gerçekleştirilen uyuşmazlıklar, ceza hukukunda hakaret ve tehdit suçlarının sıklıkla birlikte dava edilmesine yol açmaktadır. Bu iki suç türü, kişilerin şerefi, onuru ve iç huzuru ile doğrudan ilgilidir. Soruşturma ve kovuşturma makamları, failin sarf ettiği tek bir söz dizisini veya mesaj içeriğini incelerken, bu ifadelerin hukuki vasıflandırmasında hataya düşebilmektedir. İfadelerin içerisinde kaba kelimelerin, küfür veya sövgülerin yer alması, ilk bakışta hakaret suçunun oluştuğu izlenimini uyandırabilir. Ancak bu kaba ve sövgü içerikli sözlerin, tehdit amaçlı diğer ifadelerle bir bütünlük arz etmesi ve asıl amacın mağdurun vücut, hayat ya da cinsel dokunulmazlığına yönelik bir gözdağı vermek olması durumunda, eylemin tek bir suç kapsamında değerlendirilmesi gerekir. Türk Ceza Kanunu'nun (TCK) 106. maddesinde düzenlenen tehdit suçu ile 125. maddesindeki hakaret suçunun sınırlarının doğru çizilmesi, kişilerin gereksiz yere birden fazla suçtan cezalandırılmasını önler. Bu çalışmada, tehdit ve hakaret suçlarının ayrım kriterleri, fiilin bütünlüğü ve hukuki nitelendirme esasları, cinsel dokunulmazlığa veya hayata yönelik tehditlerin yaptırım farkı, malvarlığı veya sair kötülükle tehditlerin ayrımı, tek fiille birden fazla suçun oluşup oluşmayacağı ve kanun yararına bozma yasa yolunun bu kararlar üzerindeki etkisi incelenecektir.

TEHDİT VE HAKARET AYRIM KRİTERLERİ

Tehdit suçu, bir kimsenin kendisinin veya yakınının hayatına, vücut ya da cinsel dokunulmazlığına, malvarlığına yönelik bir saldırı gerçekleştirileceğinin bildirilmesiyle oluşur ve kişinin huzur hakkını korur. Hakaret suçu ise bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat etmek ya da sövmek suretiyle işlenir. Bir sözün bu iki suçtan hangisini oluşturacağının tespiti, soyut bir kelime incelemesiyle yapılamaz. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre; olayın özellikleri, tarafların sosyal ve hukuki konumları, eylemin öncesi ile sonrasındaki olaylar, suçun işlendiği ortam ve ifadelerin bütünsel bağlamı dikkate alınmalıdır. Kullanılan sövgü niteliğindeki kelimeler, aslında tehdit iradesinin bir parçası veya şiddetini artırmaya yönelik unsurlar olabilir.

FİİLİN BÜTÜNLÜĞÜ VE HUKUKİ NİTELENDİRME

Ceza hukukunda fiilin tekliği ve bölünmezliği ilkesi esastır. Failin tek bir mesaj veya konuşma içerisinde hem hakaret hem de tehdit içeren ifadeleri bir arada kullanması durumunda, bu ifadelerin birbirlerinden bağımsız iki ayrı eylem mi yoksa tek bir suç teşkil eden bütünsel bir fiil mi olduğu belirlenmelidir. Eğer kullanılan sövgü veya argo ifadeler, doğrudan doğruya mağdura yönelik bir gözdağı, sindirme ve onun hayatına ya da cinsel bütünlüğüne zarar verileceğini ihbar eden tehdit unsurlarıyla harmanlanmışsa, eylem tek bir tehdit suçunu oluşturur. Bu durumda kaba sözler tehdit suçunun içinde erir ve hakaret suçundan ayrıca bir cezalandırma yoluna gidilemez. Aksi bir uygulama, tek bir eylemle birden fazla suçtan ceza verilmesi yasağına aykırılık teşkil eder.

CİNSEL VE HAYATA YÖNELİK TEHDİTLER

Tehdit suçunun en ağır şekilleri TCK'nın 106/1. maddesinin birinci cümlesinde düzenlenmiştir. Buna göre; mağdurun veya yakınının hayatına, vücut bütünlüğüne ya da cinsel dokunulmazlığına yönelik saldırı gerçekleştireceğinden bahisle yapılan tehditler şikayete tabi olmayıp, doğrudan kamu davasına konu edilir ve altı aydan iki yıla kadar hapis cezası öngörür. Failin kullandığı kaba veya sövgü niteliğindeki kelimelerin, mağdurun hayatını sonlandırmaya veya cinsel bütünlüğünü ihlal etmeye yönelik somut bir irade beyanı içermesi halinde, bu sözler sadece tehdit suçu kapsamında değerlendirilir. Nitelendirmenin doğru yapılması, sanığa verilecek cezanın hapis cezası mı yoksa adli para cezası mı olacağı konusunda doğrudan sonuç doğurmaktadır.

SAİR KÖTÜLÜK EDECEĞİNDEN BAHİSLE TEHDİT

TCK'nın 106/1. maddesinin ikinci cümlesinde ise, birinci cümlede sayılan değerler (hayat, vücut bütünlüğü, cinsel dokunulmazlık) dışındaki diğer değerlere yönelik tehditler düzenlenmiştir. Mağdurun malvarlığına büyük bir zarar verileceğinin veya kendisine "sair bir kötülük" edileceğinin bildirilmesi halinde bu hüküm uygulanır. Sair kötülükle tehdit suçu şikayete bağlı olup, kanunda altı aya kadar hapis veya adli para cezası şeklinde daha hafif bir yaptırıma bağlanmıştır. Eylemin hayata yönelik bir tehdit mi, yoksa sair bir kötülük niteliğinde mi olduğunun karıştırılması vasıfta hataya yol açar. Örneğin failin "hayatını karartacağım" veya "seninle hesaplaşacağım" gibi sözleri hayata yönelik doğrudan saldırı tehdidi barındırıyorsa, ikinci cümle uyarınca hafif cezaya hükmedilmesi yasaya aykırıdır.

TEK FİİLLE BİRDEN FAZLA SUÇ

Hukukumuzda fikri içtima müessesesi, tek bir fiille birden fazla farklı suçun oluşması durumunda en ağır cezayı gerektiren suçtan hüküm kurulmasını öngörür. Ancak tehdit ve hakaret içeren eylemlerde genellikle fikri içtimadan ziyade, fiilin tekliği ve tek bir suç tipinin (tehdidin) oluştuğu kabul edilir. Kullanılan kaba, sövgü içerikli ve saldırgan kelimelerin asıl işlevinin mağdurun iradesini sakatlamak ve ona gözdağı vermek olduğu durumlarda, hakaret suçu bağımsızlığını yitirir. Mahkemelerin bu incelemeyi göz ardı ederek, aynı mesaj içeriğinden ötürü hem tehditten hem de hakaretten iki ayrı ceza tayin etmesi, ceza genel ilkelerine ve adalet duygusuna zarar veren bir yargılama hatasıdır.

KANUN YARARINA BOZMA YOLUNUN ETKİSİ

Temyiz veya istinaf incelemesinden geçmeksizin kesinleşen ve bu nedenle olağan kanun yolları tüketilmiş olan mahkeme kararlarındaki hukuka aykırılıklar, kanun yararına bozma yasa yolu ile giderilebilir. Adalet Bakanlığı’nın istemi üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından açılan bu dava sonucunda, Yargıtay ilgili ceza dairesi karardaki hukuki hataları denetler. Vasıf hatasına düşülerek iki ayrı suçtan hüküm kurulması veya yanlış kanun maddesinin uygulanması durumunda kararın aleyhe sonuç doğurmamak üzere bozulmasına karar verilir. Kanun yararına bozma, hatalı mahkumiyetlerin ortadan kaldırılmasında ve ceza adaletinin nihai olarak tesis edilmesinde hayati bir denetim mekanizmasıdır.

Bu makalede yer verilen değerlendirmeler, Yargıtay’ın emsal nitelikteki kararları esas alınarak ve resmi internet sitesinde yayımlanan metinler üzerinden hazırlanmıştır. Ancak olası güncellemeler ve hata ihtimallerine karşı, ilgili kararların dilekçe ve hukuki işlemlerde kullanılmadan önce mutlaka Yargıtay’ın resmi kaynakları üzerinden ayrıca teyit edilmesi gerekmektedir.