UYUŞTURUCU ALIMINDA İŞLENEMEZ SUÇ DURUMU
Ceza hukuku doktrininde ve uygulamasında, bir fiilin suç oluşturabilmesi için o suçun yasal unsurlarının ve maddi konusunun eksiksiz bir biçimde bir arada bulunması gerekir. Türk Ceza Kanunu’nun 35. maddesinde düzenlenen suça teşebbüs müessesesi, failin elverişli hareketlerle doğrudan doğruya icraya başlayıp da elinde olmayan nedenlerle fiili tamamlayamaması durumunu yaptırıma bağlar. Ancak, failin gerçekleştirmek istediği suçun maddi konusunun (suçun üzerinde gerçekleştirileceği nesnenin veya kişinin) fiilin icra edildiği sırada mevcut olmaması ya da kullanılan araçların suçu oluşturmaya tamamen elverişsiz olması durumunda "işlenemez suç" (elverişsiz teşebbüs) söz konusu olur. Uyuşturucu madde ticareti veya kullanmak amacıyla uyuşturucu bulundurma eylemlerinde, uyuşturucuyu satın almak isteyen faillerin satıcının evine geldikleri sırada evde uyuşturucu maddenin fiziksel olarak bulunmaması, suçun yasal konusunun yokluğuna işaret eder. Kolluk kuvvetlerinin eve müdahale etmesinden ve ortamı denetim altına almasından sonra satıcının üzerinde ele geçirilen maddelerin de bu alıcılar tarafından iktisap edilmesi fiilen ve hukuken imkansızdır. Yargıtay emsal kararında, bu tür durumlarda suçun maddi konusunun yokluğu ve elverişsizlik nedeniyle işlenemez suçun oluştuğunu kabul ederek alıcı sanıkların mahkûmiyet kararını bozmuştur.
CEZA HUKUKUNDA İŞLENEMEZ SUÇ KAVRAMI
İşlenemez suç, ceza hukuku teorisinde suçun maddi konusunun veya kullanılan aracın elverişsizliği nedeniyle, fail ne kadar çabalarsa çabalasın suçun tamamlanmasının baştan itibaren kesinlikle imkansız olduğu durumları ifade eder. Örneğin, ölmüş bir kişiyi öldürmeye çalışmak veya boş bir kasayı açmaya çalışmak bu kapsamda değerlendirilir. İşlenemez suçun varlığı halinde, hukuken korunan değerlere yönelik somut bir tehlike doğmadığı için faile ceza verilemez ve beraat kararı tesis edilir.
SUÇUN MADDİ KONUSUNUN EKSİKLİĞİ VE ELVERİŞSİZLİK
Uyuşturucu madde satın alma veya bulundurma suçunun maddi konusu bizzat uyuşturucu maddenin kendisidir. Failin kafasındaki tasavvur ne olursa olsun, suçun işlenmek istendiği yerde ve zamanda bu fiziksel nesne mevcut değilse, icra edilen hareketler suçu doğurmaya elverişsiz kalır. Satıcının evinde uyuşturucu olmaması nedeniyle alıcıların maddeye ulaşması fiilen mümkün değildir. Bu durum, suçun maddi unsurları yönünden elverişsizlik teşkil eder.
KOLLUK DENETİMİNDE KESİNTİYE UĞRAYAN EYLEM
Kolluk görevlilerinin, başka bir soruşturma vesilesiyle de olsa, uyuşturucu satıcısının evine intikal edip orada bekleyen alıcıları yakalamasıyla süreç hukuken kesintiye uğrar. Alıcıların bu aşamadan sonra kendi hür iradeleriyle hareket etmeleri veya piyasadan serbestçe madde temin etmeleri imkan dahilinde değildir. Kolluğun müdahale anından itibaren ortamın tüm kontrolü devlete geçer ve özel şahıslar arası uyuşturucu ticareti veya alımı imkansızlaşır.
KULLANMAK İÇİN UYUŞTURUCU MADDE SATIN ALMA TEŞEBBÜSÜ
Uyuşturucu maddeyi kullanmak amacıyla satın almaya teşebbüs etmek cezalandırılabilir bir eylemdir. Ancak teşebbüsün cezalandırılabilmesi için suçun işlenmesinin elverişli olması gerekir. Kolluk görevlilerinin gözetimi altındayken, satıcının dışarıdan getirdiği ve daha kapıda kolluk tarafından el konulan uyuşturucu maddenin alıcılar tarafından teslim alınması veya satın alınması hukuken imkansızdır. Alıcının bu uyuşturucu üzerinde zilyetlik kurma ihtimali kalmamıştır.
SOMUT OLAY ANALİZİ VE YARGITAY DEĞERLENDİRMESİ
Yargıtay 10. Ceza Dairesi önüne gelen dosyada, iki sanık uyuşturucu satın almak amacıyla satıcının evine gitmiş ancak evde uyuşturucu kalmadığı için alışveriş yapılamamıştır. Satıcı yeni madde bulmak için dışarı çıktığında polis eve gelmiş, alıcıları yakalamış ve pusuda beklemeye başlamıştır. Satıcı eve döndüğünde kapıda yakalanmış ve üzerinde eroin ile hassas terazi ele geçirilmiştir. Yargıtay, alıcı sanıklar yönünden uyuşturucu alımının fiilen ve hukuken imkansız hale geldiğini belirterek eylemi işlenemez suç kabul etmiştir.
CEZA SORUMLULUĞUNUN SINIRLARI VE BERAAT HÜKMÜ
Ceza hukukunda niyet tek başına cezalandırılamaz. Sanıkların uyuşturucu madde satın alma yönündeki niyetleri ve bu amaçla satıcının evinde beklemeleri sabit olsa bile, suçun konusu olan maddenin o esnada evde bulunmaması ve ardından kolluğun müdahale etmesiyle suçun işlenmesi elverişsiz hale gelmiştir. Yasal unsurları oluşmayan suçtan ötürü sanıklara ceza verilmesi kanunilik ilkesine aykırıdır. Mahkemece verilmesi gereken karar mahkûmiyet değil beraattir.
SORU – CEVAP BÖLÜMÜ
Suçun konusunun yokluğu veya kullanılan aracın yetersizliği nedeniyle suçun tamamlanmasının baştan itibaren imkansız olması durumudur.
Hayır, suçun maddi konusu olan uyuşturucu madde ortamda bulunmadığı için alıcıların eylemi işlenemez suç oluşturur ve cezalandırılamaz.
Hayır, kolluk gözetimi altındayken satıcının üzerinde yakalanan uyuşturucunun alıcılar tarafından satın alınması fiilen ve hukuken imkansızdır.
Kolluk müdahalesi ile eylem kesintiye uğramış ve denetim altına alınmıştır; bu aşamadan sonra suçun icra hareketlerinin devamı imkansızdır.
Suçun maddi konusu evde yokken ve kolluk denetimi altındayken yakalanan alıcı sanıkların eyleminin işlenemez suç oluşturduğunun gözetilmemesidir.
Bu makalede yer verilen değerlendirmeler, Yargıtay’ın emsal nitelikteki kararları esas alınarak ve resmi internet sitesinde yayımlanan metinler üzerinden hazırlanmıştır. Ancak olası güncellemeler ve hata ihtimallerine karşı, ilgili kararların kullanılmadan önce mutlaka Danıştay’ın resmi kaynaklarından teyit edilmesi gerekmektedir.