1. Asli Memurluk Kavramının Tanımı ve Mahiyeti
Asli memurluk, bir kamu görevlisinin 657 Sayılı Kanun çerçevesinde adaylık sürecini (minimum 1, maksimum 2 yıl) başarıyla tamamlaması ve amirlerinin olumlu görüşü üzerine atamaya yetkili amir tarafından onaylanan kalıcı statüdür. Asli memurluğa geçiş, memur için yeni bir hukuki dönemin başlangıcıdır. Bu statü ile birlikte memur, artık devletin deneme süresindeki geçici bir çalışanı değil, hukuk devletinin güvencesi altındaki "kariyer meslek mensubu" niteliğini kazanır. Asli memurlar, keyfi görevden almalara karşı en güçlü yasal koruma kalkanına (İş güvencesi) sahiptirler.
2. Asli Memuriyete Geçişin Şartları
- Adaylık Eğitimlerinde Başarı: Temel ve hazırlayıcı eğitimlerden geçer not almak.
- Olumlu Sicil/Değerlendirme: Amirlerin adayı liyakat yönünden yeterli görmesi.
- Onay: Asalet tasdik işleminin resmi bir makam onayı (Asalet Onayı) ile tescil edilmesi.
3. Asli Memurların Sahip Olduğu Temel Haklar
Kademe ve derece ilerlemesi yapabilme, başka kurumlara nakil (tayin) isteme, yıllık izin haklarının kesinleşmesi ve disiplin soruşturmalarında daha geniş savunma imkanlarına (Disiplin Kurulu denetimi gibi) sahip olma.
4. Güvence: Memuriyetten Çıkarılma Zorluğu
Asli memur, kanunda yazılı çok ağır suçlar (yüz kızartıcı suçlar vb.) işlemedikçe veya istifa etmedikçe görevinden uzaklaştırılamaz. İhraç (meslekten çıkarma) kararları ancak Yüksek Disiplin Kurulu tarafından verilebilir.
5. Danıştay and Yüksek Yargı Yaklaşımları
Yüksek yargı tarafından benimsenen mutlak kural; "Statü Hukukunun Dokunulmazlığı"dır. Danıştay'ın yerleşik içtihatlarına göre, asli memurluk statüsü kazanmış bir kişinin, idari bir işlemle (Örn: norm kadro fazlası gösterilerek) memuriyetine son verilmesi kural olarak imkansızdır. İdare, memuru başka bir göreve atayabilir ancak "memurluk sıfatını" elinden alamaz. Danıştay, özellikle "hizmetin gereği" kılıfıyla yapılan haksız tayinlerde, asli memurun "kariyer hakkını" koruyarak işlemleri iptal etmektedir.
Mahkemeler arası uygulamada, "kademe ilerlemesinin durdurulması" davaları asli memurlar için hayatidir. Danıştay, bu cezanın verilmesi durumunda memurun emeklilik haklarının ve yönetici olma şansının doğrudan etkilendiğini göz önüne alarak, soruşturma usullerini (savunma süresi, tanık dinleme vb.) ödünsüz denetlemektedir. Son dönemde yargı, asli memurların "mobbing" (psikolojik taciz) yoluyla istifaya zorlanmasını, anayasal bir hak ihlali olarak görmekte ve manevi tazminat kararlarıyla statüyü korumaktadır.
6. Genel Değerlendirme ve Sonuç
Asli memurluk, devletin sürekliliğinin güvencesidir. Bu statü, tarafsız ve liyakatli kamu hizmetinin temel taşıdır.
Sonuç olarak, asli memurluk statüsünde yaşanan disiplin uyuşmazlıkları, haksız tayinler veya kariyer engellemeleri karşısında hukuki mücadele vermek bir haktır. Şişman Hukuk Bürosu olarak, asli memur statüsündeki müvekkillerimizin disiplin cezalarına karşı savunmalarını hazırlamakta; liyakat haklarının ihlallerine karşı Danıştay ve İdare Mahkemelerinde emsal kararlar alarak müvekkillerimizin iş güvencesini korumaktayız.