Evlenmenin butlanı, bir evliliğin kurucu unsurları bulunmasına rağmen emredici hukuk kurallarına aykırılık veya irade sakatlığı nedeniyle mahkemece geçersiz sayılmasıdır.
1. Evlenmenin Butlanı Kavramının Tanımı
Türk Medeni Kanunu'nda düzenlenen butlan kurumu, kamu düzenini korumak veya tarafların gerçek iradelerini temin etmek amacıyla öngörülmüştür. Butlan sebebiyle sakatlanan evlilikler, mahkemece iptal karar verilene kadar "geçerli bir evliliğin tüm sonuçlarını" (çocukların soybağı, nafaka yükümlülüğü vb.) doğurmaya devam eder; ancak karar kesinleştiğinde evlilik sona erer.
2. Mutlak Butlan Sebepleri
Aşağıdaki durumlarda evlilik kanunen "mutlak butlan" ile sakattır ve kamu düzeni gereği her zaman iptali istenebilir:
- Mevcut Evlilik: Eşlerden birinin evlenme sırasında zaten evli olması.
- Ayırt Etme Gücü Yokluğu: Eşlerden birinin evlenme anında sürekli bir sebeple ayırt etme gücünden yoksun olması.
- Akıl Hastalığı: Bir eşin evlenmeye engel derecede akıl hastası olması.
- Hısımlık: Yakın akrabalar (Örn: Amca-yeğen, kardeşler) arasında evlilik yapılmış olması.
3. Nisbi Butlan Sebepleri
Daha çok eşlerin kişisel çıkarlarını ilgilendiren ve sadece belirli süreler içinde eş tarafından açılabilen davalardır:
- Yanılma (Hata): Eşin kimliğinde veya evlenmeyi asla istemeyecek derecede önemli niteliklerinde yanılma.
- Aldatma (Hile): Eşin namusu ve şerefi hakkında aldatılmış olması.
- Korkutma (İkrah): Ağır bir tehdit altında nikah masasına oturulması.
4. Dava Açma Yetkisi ve Süreler
Mutlak butlan davası, Cumhuriyet Savcısı tarafından re'sen açılabileceği gibi, ilgisi olan herkes tarafından açılabilir ve kural olarak süreye tabi değildir. Nisbi butlan davası ise sadece "iradesi sakatlanan eş" tarafından, sebebi öğrendiği andan itibaren **6 ay** ve her halde **5 yıl** içinde açılmalıdır.
5. Yargı Kararları ve Uygulama Yaklaşımı
Yargıtay, mutlak butlan sebeplerinden biri olan "akıl hastalığı" konusunda tıp raporlarının kesinliğini savunur.
"Davacının evlenme anında kronik şizofreni hastası olduğu ve evlenme ehliyetinin bulunmadığı resmi sağlık kurulu raporuyla saptandığına göre, evliliğin mutlak butlan nedeniyle iptali kamu düzeni gereğidir." (Yargıtay 2. HD).
6. Değerlendirme ve Sonuç
Evlenmenin butlanı, "boşanma" kurumundan farklı olarak evliliğin en başındaki geçersizliklere odaklanır. Bu davalar sonucunda evlilik sona erdiğinde, iyiniyetli eş boşanmanın tüm haklarından (Tazminat, nafaka, soyadı kullanımı) faydalanmaya devam eder. Hukuken sakat bir evliliği sürdürmek yerine, butlan davası ile yasal durumu netleştirmek tarafların lehinedir.
Şişman Hukuk Bürosu olarak, mutlak ve nisbi butlan davaları, yanılma ve aldatma iddialarına dayalı iptal süreçlerinde uzman aile hukuku kadromuzla temsil ve danışmanlık hizmeti sunuyoruz. Hak kaybına uğramamak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.