1. İSG Kurulu Kavramının Tanımı ve Mahiyeti
İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) Kurulu, 6331 Sayılı Kanun'un 22. maddesi uyarınca; elli ve daha fazla çalışanın bulunduğu ve altı aydan fazla süren sürekli işlerin yapıldığı iş yerlerinde kurulması zorunlu olan bir organdır. Bu kurul, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili konuları istişare etmek, önlemleri kararlaştırmak ve denetlemek amacıyla belirli aralıklarla toplanır. Kurulun mahiyeti, sadece bir danışma meclisi olması değil; aldığı kararların işveren için "uygulanması zorunlu" yasal emirler niteliği taşımasıdır. Kurul; işveren, uzman, hekim ve işçi temsilcilerini aynı masa etrafında toplayarak "kollektif sorumluluk" bilincini canlı tutar.
2. Kurulun Üyeleri Kimlerdir?
- İşveren veya İşveren Vekili: Kurulun doğal başkanıdır.
- İSG Uzmanı: Teknik rehber ve kurul sekreteri.
- İş Yeri Hekimi: Sağlık gözetimi danışmanı.
- İnsan Kaynakları/İdari İşler Sorumlusu: Uygulama sorumlusu.
- Çalışan Temsilcisi: İşçilerin sözcüsü.
3. Toplantı Zamanı ve Karar Alma
Kurul, çok tehlikeli iş yerlerinde ayda bir, tehlikeli iş yerlerinde iki ayda bir ve az tehlikeli iş yerlerinde üç ayda bir toplanır. Kararlar oy çokluğu ile alınır ve karar defterine imzalatılır.
4. Kararların Bağlayıcılığı
Kurulda alınan ve imzalanan kararlar, işverene "tebliğ edilmiş" sayılır. Bu kararların gereğini yapmayan işveren, olası bir kazada "bilinçli taksir" ile suçlanabilir.
5. Yargıtay and Karar Defteri Perspektifi
Yüksek yargı tarafından benimsenen mutlak kural; "Karar defterinin delil değeri"dir. Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre, bir kazada işverenin kusurlu olup olmadığına bakılırken ilk incelenen belgelerden biri "İSG Kurulu Karar Defteri"dir. Yargıtay 21. Hukuk Dairesi, kurulun bir tehlikeyi tespit edip karar altına almasına rağmen işverenin bunu bütçe veya zaman yokluğuyla ertelemesini "ağır kusur" saymaktadır. Yargıtay ayrıca, kurulun hiç kurulmamasını veya toplantıların formaliteden yapılması durumunu tek başına "yasal yükümlülüğe aykırılık" ve tazminatı artırıcı bir unsur olarak görmektedir.
Mahkemeler arası uygulamada, "alt işveren-asıl işveren kurulları" tartışılır. Yargı, her iki firmanın da ortak kurul kurabileceği gibi, ayrı kurulların koordinasyon içinde olması gerektiğini savunur. Son dönemde Yargıtay, kurul kararlarının çalışanlara ilan edilmemesini de "eğitim ve bilgilendirme borcunun ihlali" olarak nitelendirip kusur paylaştırmasında dikkate almaktadır. İSG Kurulu uyuşmazlıklarında genel zamanaşımı süreleri uygulanır.
6. Genel Değerlendirme ve Sonuç
İSG Kurulu, iş yerinde adaletin ve güvenliğin yerel mekanizmasıdır. Kurulun canlılığı, kazasız bir çalışma hayatının teminatıdır.
Sonuç olarak, 50 ve üzeri çalışanı olup kurul kurmayan iş yerlerinde yasal risklerin çok yüksek olduğu unutulmamalıdır. Şişman Hukuk Bürosu olarak, İSG kurul kararlarının hukuki niteliği; kurul tutanaklarının tazminat davalarındaki delil gücü ve yönetimsel kusurların analizi süreçlerinde uzman hukuk hizmeti sunmaktayız.