1. İSG Uzmanı Kavramının Tanımı ve Mahiyeti
İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) uzmanı, 6331 Sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca; mühendis, mimar veya teknik öğretmen kökenli olup, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından düzenlenen eğitim ve sınavları başarıyla tamamlayarak sertifika almış kişidir. İSG uzmanları, iş yerlerindeki tehlikeleri analiz eder, risk değerlendirmesi yapar ve işverene alınması gereken önlemler konusunda teknik rehberlik sunar. Uzmanlar, işverenin yasal sorumluluğunu devralmazlar; ancak rehberlik görevlerini ihmal etmeleri durumunda kendi sorumlulukları gündeme gelir. Uzmanlık; (A) çok tehlikeli, (B) tehlikeli ve (C) az tehlikeli sınıflar olmak üzere üç kategoriye ayrılır.
2. İSG Uzmanının Temel Görevleri
- Rehberlik: İş sağlığı ve güvenliği ile ilgili alınması gereken önlemleri işverene yazılı olarak bildirmek.
- Risk Değerlendirmesi: Çalışma ortamındaki fiziksel ve kimyasal riskleri raporlamak.
- Eğitim: Çalışanlara temel İSG eğitimlerini vermek.
- İnceleme ve Denetim: İş kazalarını incelemek ve tekrarlanmaması için önlem önermek.
3. Yazılı Bildirim ve İhbar Yükümlülüğü
İSG uzmanı, hayati tehlike arz eden bir eksikliği işverene yazılı olarak bildirmesine rağmen düzelme olmazsa, bu durumu Bakanlığa rapor etmekle yükümlüdür (Bildirim yapmazsa sertifikası askıya alınabilir).
4. Hukuki ve Cezai Sorumluluk
Bir iş kazası durumunda, "uzmanın öneri getirip getirmediği" kusur oranını belirler. Tavsiye vermeyen uzman, taksirle yaralamadan sorumlu tutulabilir.
5. Yargıtay and İSG Profesyonelleri Perspektifi
Yüksek yargı tarafından benimsenen mutlak kural; "Uzmanın tespit ve ikaz görevi"dir. Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre, İSG uzmanı bir "karar verici" değil "öneri sunucu"dur. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, bir kazada iş güvenliği uzmanının sorumluluğunu belirlerken; uzmanın eksikliği işverene "not defterine" veya "İSG tespit defterine" yazıp yazmadığına bakar. Eğer uzman yazılı uyarı yapmış ancak işveren bütçe yokluğu vb. nedenlerle önlem almamışsa, uzmana kusur verilmez. Yargıtay ayrıca, uzmanın sadece evrak üzerinde (remote) çalışmasını, fiili bir denetim yapmamasını ağır kusur nedeni saymaktadır.
Mahkemeler arası uygulamada, "kusur raporu tanzimi" sırasında İSG Uzmanları için ayrı bir başlık açılır. Yargı, uzmanın kendi uzmanlık alanına giren teknik bir hatayı görmemesini mesleki bir yetersizlik olarak cezalandırır. Son dönemde Yargıtay, İSG Uzmanının işverene karşı "bağımsız" davranamadığı durumlarda, hukuki korumanın sınırlarını uzman lehine (işverenin baskısı varsa) genişletme eğilimindedir. İSG Uzmanının hatalı raporundan doğan davalarda 2 ve 10 yıllık zamanaşımı süreleri uygulanır.
6. Genel Değerlendirme ve Sonuç
İSG uzmanlığı, etik değerlerin teknik bilgiyle birleştiği kritik bir meslektir. Sessiz kalan uzman, kazanın ortağı sayılabilir.
Sonuç olarak, iş yerlerinde güvenliğin sağlanması için İSG uzmanlarının özerkliğinin korunması ve önerilerinin dikkate alınması şarttır. Şişman Hukuk Bürosu olarak, iş kazası davalarında İSG uzmanı kusur analizleri; uzmanlara yönelik cezai soruşturmaların takibi ve İSG tespit defteri kayıtlarının hukuki geçerliliği süreçlerinde uzman hukuk hizmeti sunmaktayız.