1. İşin Durdurulması Kavramının Tanımı ve Mahiyeti
İşyerinde işin durdurulması, 6331 Sayılı Kanun'un 25. maddesinde düzenlenen bir idari yaptırımdır. İş yerindeki bina ve eklentilerde, çalışma yöntem ve şekillerinde veya iş ekipmanlarında çalışanlar için hayati tehlike arz eden bir durum tespit edildiğinde, tehlike giderilinceye kadar işin bir bölümünün veya tamamının durdurulmasıdır. Çok tehlikeli sınıfta yer alan maden, metal ve yapı işleri gibi alanlarda risk değerlendirmesi yapılmamış olması dahi işin durdurulması için yeterli bir sebeptir. Bu karar, mülki idare amiri (Vali/Kaymakam) tarafından 24 saat içinde kolluk kuvvetleri (Polis/Jandarma) eşliğinde iş yerinin mühürlenmesi ile uygulanır.
2. Kararın Uygulanma Süreci
- Tespit: İş müfettişi tarafından hayati tehlikenin saptanması.
- Heyet Kararı: Üç müfettişten oluşan heyetin durdurma kararını onaylaması.
- Mühürleme: Mülki amir kanalıyla faaliyetin durdurulması.
- Giderme: İşverenin tehlikeleri temizlemesi ve "tekrar denetim" istemesi.
3. Durdurma Süresince İşçilerin Durumu
İş veren, işin durdurulması nedeniyle işsiz kalan çalışanlara, çalışamadıkları süre için **ücretlerini tam olarak ödemek** veya onları mesleklerine uygun başka bir işe kaydırmak zorundadır. İşçinin bu süreçte hiçbir kaybı olmamalıdır.
4. Mühür Bozma Cezası
Durdurma kararına uymayarak mühür bozan ve çalışmaya devam eden işverenler hakkında, Türk Ceza Kanunu kapsamında hapis cezası ve ağır idari yaptırımlar uygulanır.
5. Yargıtay and İSG İhlalleri Perspektifi
Yüksek yargı tarafından benimsenen mutlak kural; "Tehlike sürdüğü sürece durdurmanın haklılığı"dır. Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre, işin durdurulması kararı bir "ceza" değil, "önleyici bir tedbir"dir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, işin durdurulduğu süre boyunca işçilerin ücretlerinin ödenmemesini, iş sözleşmesinin işçi tarafından haklı nedenle feshi için yeterli gerekçe saymaktadır. Yargıtay ayrıca, işin durdurulması kararına rağmen işçiyi çalıştıran ve bu esnada kaza geçirmesine neden olan işvereni "olası kast" veya "bilinçli taksir" ile yargılama yoluna gitmektedir.
Mahkemeler arası uygulamada, "idari yargı itirazları" ana gündemdir. İşveren, durdurma kararına karşı 6 iş günü içinde İş Mahkemesi'ne itiraz edebilir; ancak bu itiraz durdurma kararının uygulanmasını durdurmaz. Son dönemde Yargıtay, asıl işverenin alt işverenin sahasındaki durdurma kararını bilmesi gerektiğini ve maliyetleri üstlenmesi gerektiğini savunmaktadır. İşin durdurulması kararı sonrası oluşan ücret alacaklarında 5 yıllık zamanaşımı işler.
6. Genel Değerlendirme ve Sonuç
İşin durdurulması, işverene "üretimden önce güvenlik" prensibini hatırlatan en sert ve etkili uyarıdır. Hukuk, can sağlığını her şeyin önüne koyar.
Sonuç olarak, mühürlenen iş yerlerinde çalışanların ücret haklarının saklı olduğu ve can güvenlikleri sağlanmadan işe dönmeye zorlanamayacakları bilinmelidir. Şişman Hukuk Bürosu olarak, işin durdurulması kararlarına karşı hukuki itirazlar; durdurma süresince ödenmeyen işçi ücretlerinin tahsili ve idari yaptırımların iptali süreçlerinde uzman hukuk desteği sunmaktayız.