1. İtirazın Kaldırılmasının Tanımı
İlamsız icra takibi borçlunun itirazıyla durur. Alacaklı, duran bu takibi devam ettirmek için iki yoldan birini seçer: Ya "İtirazın İptali Davası" (uzun ve genel yol) ya da "İtirazın Kaldırılması" (kısa ve teknik yol). İtirazın kaldırılması, İcra Mahkemesi'nde görülür. Mahkeme burada "borç var mı yok mu" diye derinlemesine bir yargılama yapmaz; sadece alacaklının elindeki belgenin İİK m. 68'de sayılan "borç ikrarını içeren" belgelerden olup olmadığına bakar. Eğer belge tamamsa, itirazı kaldırır ve takibi saniyeler içinde kesinleştirir.
Bu yolun en büyük avantajı, mahkemenin tanık dinlemediği, sadece kağıt üzerinden (teknik incelemeyle) karar verdiği seri bir süreç olmasıdır.
2. Hukuki Niteliği
İtirazın kaldırılması, hukuki niteliği itibarıyla bir "icra takip işlemi"dir, maddi anlamda bir "hüküm" değildir. Yani İcra Mahkemesi'nin verdiği karar, asıl alacağın varlığına dair "kesin hüküm" teşkil etmez. Borçlu, bu kararı aldıktan sonra genel mahkemede "Menfi Tespit Davası" açarak durumu tersine çevirebilir.
Ancak pratik hayatta, itirazın kaldırılması kararı alacaklıya mal satma ve para tahsil etme yetkisi verdiği için çok güçlü bir silahtır. Davanın sonunda haksız çıkan tarafa yine %20 tazminat yükletilir.
3. İİK m. 68 Kapsamındaki Belgeler
Bu yola başvurabilmek için elinizde şu belgelerden biri olmalıdır:
Noter Senedi: Borç ikrarını içeren düzenleme veya onaylama şeklindeki noter belgeleri.
Resmi Dairelerin Belgeleri: İlgili makam ve mercilerin yetkileri dahilinde düzenlediği belgeler.
İmzası İkrar Edilmiş Belgeler: Borçlunun imzasını inkar etmediği adi senetler veya makbuzlar.
Onaylı Hesap Özetleri: Bankalar tarafından gönderilen ve itiraz edilmeyen kredi hesap özetleri.
4. Kesin ve Geçici Kaldırma Ayrımı
İtirazın içeriğine göre mahkeme iki tür karar verir:
Kesin Kaldırma: Borçlu borcun "esasına" (Örn: Ödedim, borcum yok) dair bir itirazda bulunmuşsa applies. Karar kesinleşirse direkt haciz yapılır.
Geçici Kaldırma: Borçlu "imza bana ait değil" diyerek imza itirazında bulunmuşsa applies. Mahkeme imza incelemesi yapar. İmza borçluya ait çıkarsa itiraz geçici olarak kaldırılır ve borçluya m. 69 uyarınca dava açması için süre verilir.
5. Yargı Kararları ve Uygulama Yaklaşımı
Yargıtay, İcra Mahkemesi'nin görev sınırlarını her fırsatta hatırlatır. Eğer uyuşmazlık "belge incelemesinin ötesinde" bir yargılamayı (şahit dinleme, karmaşık sözleşme yorumu vb.) gerektiriyorsa; İcra Mahkemesi "görevsizlik" değil, "tarafların genel mahkemede dava açması gerektiği" gerekçesiyle talebi reddetmelidir.
Üst mahkemeler ayrıca, imza itirazlarında bilirkişi raporunun "yüzde yüz" kesinlik içermemesi durumunda şüpheden borçlunun yararlanacağını, zira icra mahkemesinin dar yetkili bir mahkeme olduğunu vurgulayan kararlar vermektedir.
6. Değerlendirme ve Sonuç
İtirazın kaldırılması, elinde sağlam belgesi olan alacaklının "hızlı şeridi"dir. Borçlu için ise, sadece imza inkarı yaparak takibi aylarca durdurmanın (eğer imza kendisine aitse) %20 tazminat ve ekstra masraflarla sonuçlanacağı bir risk alanıdır.
Sonuç olarak, takip başlatmadan önce eldeki delillerin m. 68'e uygunluğu analiz edilmelidir. Şişman Hukuk Bürosu olarak, müvekkillerimizin belgelerini titizlikle tasnif ediyor; "itirazın iptali" davasının yıllarca sürecek yüküne girmeden önce, icra mahkemesi yoluyla haftalar içinde sonuç alarak tahsilatı gerçekleştiriyoruz.