1. Pozisyon Kavramının Tanımı ve Mahiyeti
Pozisyon, idare hukukunda özellikle 657 Sayılı Kanun'ın 4/B maddesi uyarınca istihdam edilen "sözleşmeli personel" için ihdas edilen idari birimi ifade eder. "Kadro" terimi 4/A'lı memurlar için kullanılırken, "pozisyon" terimi sözleşmeye dayalı istihdam modelinin temel taşıdır. Pozisyonlar, genellikle Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu veya Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ile yıllık olarak "vize" edilir (onaylanır). Bir pozisyonun varlığı, o personelin maaşının bütçelenmiş ve görev tanımının yapılmış olduğu anlamına gelir. Kadrodan farkı, pozisyonun hizmetin veya projenin bitmesiyle hukuken daha kolay iptal edilebilir olmasıdır; ancak kamu hizmetinin sürekliliği gereği pozisyonlar da fiilen kalıcı hale gelmiştir.
2. Pozisyon ve Kadro Arasındaki (Farklar)
- Onay Usulü: Kadrolar daha kalıcı kanuni metinlere dayanırken, pozisyonlar her yıl Strateji ve Bütçe Başkanlığı gibi birimlerin vizesine tabidir.
- Ücret Belirleme: Kadro derecesi memur maaş katsayısına bağlıyken, pozisyon ücretleri "Sözleşmeli Personel Ücret Tavanları" çerçevesinde belirlenir.
- Kalıcılık: Kadro memuriyet ömrü boyunca vardır; pozisyon ise yıllık sözleşme ile yaşar.
3. "Vizeli Pozisyon" Ne Demek?
İdarenin bir sözleşmeli personel alabilmesi için o pozisyonun bütçe ve unvan yönünden ilgili üst makamlarca (CB Kararı vb.) onaylanmış (vize edilmiş) olması gerekir. Vizesiz pozisyonda personel çalıştırılamaz.
4. Pozisyon İptali ve Sonuçları
Projenin tamamlanması halinde pozisyon iptal edilebilir. Ancak personelin "kadroya geçirilmesi" durumunda pozisyonları otomatik olarak 4/A kadrosuna dönüştürülür.
5. Danıştay and Yüksek Yargı Yaklaşımları
Yüksek yargı tarafından benimsenen mutlak kural; "Pozisyonun keyfi iptal edilemeyeceği"dir. Danıştay'ın yerleşik içtihatlarına göre, bir pozisyonun vize edilmemesi veya iptal edilmesi işlemi, idarenin takdir yetkisi olsa da "kamu yararı" ile denetlenir. Eğer idare, personelden kurtulmak için (tasfiye amacıyla) pozisyonu iptal edip, ertesi gün aynı iş için "benzer bir isimle" başka bir pozisyon açıyorsa, bu işlem hukuka aykırıdır ve iptal edilir. Danıştay, pozisyon iptali nedeniyle ilişiği kesilenlerin, kurum içindeki boş diğer "benzer" pozisyonlara kaydırılması gerektiğini savunmaktadır.
Mahkemeler arası uygulamada, "unvan değişikliği" davaları kritiktir. Bir pozisyonda çalışan (Örn: Büro Personeli) kişinin, eğitimini tamamlayarak başka bir unvanlı pozisyona (Örn: Avukat, Mühendis) geçişinde, idarenin o unvanda boş pozisyonunun olup olmadığı teknik bir bilirkişi incelemesiyle saptanır. Son dönemde yargı, belediye şirketlerindeki "norm fazlası" ilan edilen pozisyonlarda çalışanların işe iade davalarında, personelin yaptığı işin "kamu hizmeti" niteliğinde olup olmadığını belirleyerek iş güvencesini koruyan kararlar vermektedir.
6. Genel Değerlendirme ve Sonuç
Pozisyon, modern kamu personel rejiminin "dinamik koltuğu"dur. Memuriyet hantallığını aşmak için tasarlanmıştır ancak bu esneklik, çalışan haklarını budamanın bir yolu olmamalıdır.
Sonuç olarak, vizeli bir pozisyonda çalışmasına rağmen sözleşmesi yenilenmeyen veya pozisyonunun haksız yere iptal edildiğini düşünen personelin yargısal korunması mevcuttur. Şişman Hukuk Bürosu olarak, 4/B'li müvekkillerimizin pozisyon güvencelerini korumakta; haksız pozisyon değişimleri veya vize retleri karşısında Danıştay içtihatları ışığında yürütmenin durdurulması istemli iptal davalarını profesyonelce yönetmekteyiz.